Trong phần đầu tiên chúng ta đã tìm hiểu về Hot Wheels - thương hiệu xe mô hình nổi tiếng nhất thế giới, trong phần tiếp theo này chúng ta sẽ tìm hiểu về Matchbox. Có thể nhiều người không biết Matchbox còn ra đời trước cả Hot Wheels, từ năm 1953, nhưng do kinh doanh không thành công nên bị Mattel mua lại vào năm 1997 về cùng nhà với Hot Wheels. Tên gọi Matchbox bắt nguồn từ những xe mô hình ban đầu được bán trong những hộp nhỏ như hộp diêm.

App cho người chơi xe mô hình My Diecast Cars 🚗 🚌 🚒 Tải về từ App Store

Từ năm 1980 Matchbox bắt đầu làm xe đựng trong hộp nhựa và card giấy giống như Hot Wheels hiện nay, cũng như giới thiệu thêm các dòng xe mới như Matchbox Collectors. Ngoài các mẫu xe cá nhân thông dụng thì Matchbox cũng có nhiều mẫu xe khác như xe tải, xe công trình, xe cứu hoả... và làm cả các mẫu xe có tỷ lệ lớn hơn ngoài tỷ lệ 1:64 truyền thống.

1963 Honda T360

Việc phân loại sản phẩm của Matchbox không rõ ràng lắm, Hot Wheels làm việc này tốt nhất, cơ bản có thể xếp các mẫu xe của Matchbox theo ba dòng cơ bản, Moving Parts (có bộ phận chuyển động), và Matchbox Collectors. Một đặc điểm chung rõ nhất là tất cả xe đều gầm nhựa, chỉ một số ít bánh cao su. Hiện nay các sản phẩm Matchbox đều sản xuất ở Thái Lan.

Dòng cơ bản thường là loại card đơn giản và có kích thước giống như Hot Wheels, các mẫu card cũng có khác nhau chút ít và nhiều mẫu xe có thêm cả phiên bản (variant) hộp giấy (kích thước tương tự Tomica) ví dụ như mẫu xe 1963 Honda T360 này. Có thể nói thiết kế các mẫu xe cơ bản của Matchbox đẹp hơn Hot Wheels, nhưng cũng thiếu chi tiết ở đầu và đuôi xe như mấy chiếc 1948 Willys Jeep hay Ford Transit Connect Taxi này (nhân tiện, Matchbox làm rất nhiều xe taxi trong khi Hot Wheels hầu như không có).

1948 Willys Jeep và Ford Transit Connect Taxi

Một số mẫu xe cơ bản khác thì cũng có đủ chi tiết ở đầu và đuôi xe, rất đẹp là khác, ví dụ như các mẫu 1976 Honda CVCC hay Mercedes-Benz W123 Wagon này.

1976 Honda CVCC và Mercedes-Benz W123 Wagon

1976 Honda CVCC từ một bộ xe

1976 Honda CVCC từ một bộ xe

Dòng xe có chất lượng cao hơn dòng cơ bản là Moving Parts, khác biệt lớn nhất là mỗi chiếc xe này luôn có một bộ phận "chuyển động" như cửa, nắp máy, hay cửa sau, ví dụ như mẫu Toyota Land Cruiser FJ40 hay 2020 Porsche 911 Carrera 4S. Đầu và đuôi xe có đầy đủ chi tiết, bánh xe giống thật, có gương nhưng vẫn gầm nhựa và bánh nhựa. Dòng này tôi cũng có hai mẫu card khác nhau, kiểu card cũ hơi lạ và xe có khi cũng không có vẽ chi tiết đèn đóm, kiểu card mới đẹp hơn hẳn.

1950 Chevy Suburban với card Moving Parts kiểu cũ

2021 Ford Bronco và 2020 Porsche 911 Carrera 4S, card Moving Parts kiểu mới

Dòng xe cuối cùng là Matchbox Collectors là loại cao cấp nhất, dành cho người sưu tầm như tên gọi, có card lớn hơn giống như card Hot Wheels Premium (nhưng chất lượng không tốt bằng) và có thêm một hộp giấy để đựng xe sau khi đã mở card. Các mẫu xe thiết kế rất chi tiết và có bánh bằng cao su thật, điểm khác biệt lớn nhất và ít có nhất ở Matchbox, cũng thường có một bộ phận chuyển động được ví dụ như chiếc 2019 Ford Ranger. Các mẫu xe dòng này tương đối ít và giá cũng gần như Hot Wheels Premium khoảng hơn 200.000đ. Việt Nam là thị trường mới nên người chơi khá ít cũng như thị trường cho xe mô hình Matchbox hầu như không có.

2019 Ford Ranger

Một chi tiết cuối cùng là giống như người anh em Hot Wheels, Matchbox cũng làm xe của khắp các hãng trên thế giới mà không có ưu ái một nước hay khu vực nào như chúng ta sẽ thấy ở hai cái tên sẽ nói trong các phần tiếp theo.

Phần tiếp theo sẽ nói về Tomica :)

Dù trong thời đại AI ngày nay thì việc không biết một ngôn ngữ nào đó vẫn có những khó khăn nhất định, và đây là một ví dụ của tôi từ việc đọc quyển Lược sử Phát triển Dân quyền Nhật Bản. Nguyên do là ban đầu tôi chú ý đến quyển sách này một phần là cái tên của nó "dân quyền", nếu tên sách là Lược sử Phát triển Chính trị Nhật Bản thì có lẽ cảm giác sẽ khác hơn, chính trị thì rộng hơn mà.

Sao chú ý tới dân quyền (quyền công dân)? vì nó liên quan tới hệ thống luật pháp mà bắt đầu là xây dựng một bản hiến pháp mới trong trường hợp này. Nó cũng sẽ ít nhiều nhắc tới lịch sử ra đời Bộ luật Dân sự Nhật Bản (1898) là một quá trình dài tới 30 năm hết học hỏi từ người Pháp rồi lại học người Đức.

Lược sử Phát triển Dân quyền Nhật Bản

Nhưng sau khi đọc hết (dù không đọc kỹ) thì thấy nội dung ít đề cập tới hệ thống luật pháp hay làm hiến pháp (thường là quá trình sẽ có rất nhiều tranh cãi liên quan quyền của người dân). Hầu hết nội dung sách là nói về những biến động chính trị ở Nhật Bản, các đảng phái đấu đá nhau, cũng như hệ thống chính trị đã thay đổi thế nào bắt đầu từ năm đầu tiên thời Minh Trị. Chi tiết thú vị nhất có lẽ là chuyện người Nhật ban đầu tới nước Anh để học cách xây dựng một nhà nước hiến định xong mới vỡ lẽ là người Anh không có hiến pháp thành văn, việc tìm hiểu sẽ rất khó khăn 😅

Tôi nghĩ ngay đến cái tên sách vốn không hiếm khi được các nhà xuất bản dịch rất "thoáng", thoáng tới mức thành sáng tạo mới 😅 (bạn có thể tự mở vài quyển sách ra kiểm tra). Thử google theo tên tác giả Uehara Etsujiro thì thấy ông này cũng chỉ viết có đúng một quyển sách (bản English) là The Political Development of Japan, 1867–1909. Cái tên của quyển sách này có lẽ chính xác nhất với nội dung của quyển Lược sử Phát triển Dân quyền Nhật Bản tôi mới đọc, nhưng ngoại trừ cái tên thì các thông tin khác lại không ăn nhập gì, đáng chú ý là năm xuất bản 1910 và mục lục cũng rất khác.

Bản dịch từ tiếng Nhật, xuất bản năm 1916, Seikyusha, Tokyo

Trong khi đó bản dịch quyển Lược sử Phát triển Dân quyền Nhật Bản thì ghi rõ là dịch từ bản tiếng Nhật, xuất bản lần đầu năm 1916, và còn tham khảo thêm một bản tiếng Trung in năm 1926 và 1929. Thông tin cho thấy bản dịch này không liên quan gì tới bản English ở trên, và tên sách gốc là tiếng Nhật nên tôi cũng chịu không google thử được. Quả thật tôi chưa bao giờ gõ/typing tiếng Nhật và cả tiếng Trung, không biết sử dụng bàn phím thế nào luôn 😅 (chỉ có một lần được ông sếp người Hàn Quốc giải thích là tiếng Hàn cũng có bộ chữ cái đâu 26 chữ thôi, không phải hàng nghìn chữ như Trung hay Nhật). Nhưng vì Wiki cho thấy ông Uehara Etsujiro chỉ viết có một quyển sách trên, vậy có lẽ bản tiếng Nhật được dịch là một bản sửa đổi sau đó. Nếu thế thì tên của nó phải là Lược sử Phát triển Chính trị Nhật Bản mới sát nghĩa.

Một chi tiết nhỏ nữa về bản dịch mà tôi cho là không cần thiết, đó là dịch giả luôn phiên âm tên riêng ra một tên thuần Việt nhưng vô nghĩa (hình như là Quan thoại, theo lối phiên dịch từ xưa?). Ví dụ Yamauchi Yodo [Sơn Nội Dung Đường], dù rằng có thể không hiểu Yamauchi là gì, có nghĩa gì trong tiếng Nhật hay không nhưng chắc nói và nhớ nó dễ hơn là nói "cái ông Sơn Nội Dung Đường" (đọc lên thôi đã thấy sao sao, ông này sơn đường à? 🤡).

Vậy là hôm nay đã hết 04 ngày nghỉ cũng là kết thúc tuần đầu tiên (ngắn) và khởi dầu một năm mới (dài). Ngay ngày năm mới đầu tiên đã nhận được hai quyển sách Phương pháp Nghiên cứu Luật học và Đại cương Pháp luật & Quản trị Rủi to Pháp lý mua hôm trước trên Shopee, chính xác là thấy ghi phải 10/01 mới giao sách nhưng thế nào năm mới nhận sớm luôn 🤩

Mấy ngày nghỉ đọc tờ Tuổi Trẻ Cuối Tuần (TTCT) cuối cùng có một bài về nông nghiệp rất dài có tên là "Ngộ nhận, Vỡ lẽ và Chuyển hoá" (chưa thấy bài online), chính xác là về xu hướng "bỏ phố về rừng" hình như ồn ào 5-7 năm trước gì đó. Nhờ đọc bài này mới biết quyển "Cuộc Cách mạng một Cọng rơm" do chính tổ chức của tác giả dịch từ nguyên bản tiếng Nhật. Sách chỉ hơn trăm trang và về chủ đề làm nông nghiệp thuận tự nhiên, tôi thì một "tấc đất cắm dùi" không có nhưng cũng hay thích làm nông dân ảo nên có tò mò. Sách đã dừng xuất bản nhưng bản ebook được phát hành miễn phí.

Cuộc Cách mạng một Cọng rơm (bản gốc)

Nhắc đến TTCT, không biết vì lý do gì mà tờ báo tuần đáng đọc nhất còn lại giờ phải dừng phát hành hàng tuần để chuyển thành Tuổi Trẻ Cuối Tháng. Vì lẽ đó sáng Thứ sáu tuần trước tôi phải chạy đi mua ngay một tờ cho chắc ăn giữ làm kỷ niệm, chứ lỡ mua chậm mà hết thì toi 😅. Được biết tạp chí Tia Sáng cũng ngừng phát hành bản giấy (từ năm nay chỉ còn bản online)), Chủ nhật trước tôi bỏ công chạy qua Lê Văn Sỹ thấy ghi là điểm phát hành báo trong TPHCM chỉ cốt để mua một tờ làm kỷ niệm, đến nơi thì không có vì họ mới dừng hợp tác từ tháng 10 (nhưng thông tin trên báo chưa cập nhật). Làm ăn công nhận chán, thôi bỏ luôn.

Số báo tuần cuối cùng của Tuổi Trẻ Cuối Tuần

Ngày này sẽ đến, bạn chỉ có lựa chọn tiếp tục sử dụng Zalo thôi vì bạn đã nghiện nó, chứ khóc lóc gì nữa 😅

Mấy hôm trước khi mở Zalo lên tôi cũng thấy ngay yêu cầu chấp nhận các điều khoản sử dụng dữ liệu cá nhân mới, ngó qua và tick đồng ý cả hai. Không đồng ý thì có khi trước giờ nó vẫn sử dụng thôi, chỉ là chúng ta không thể nào kiểm tra được việc đó. Tôi thì hiểu việc nó ngang nhiên đòi sử dụng tất cả thông tin của tôi như thế là max. độ bố láo, nhưng mà tôi làm được gì ngoài chuyện xoá tài khoản, có xoá thì thông tin cũ nó lưu lại rồi 😅. Nói thêm là tôi sẽ xoá Zalo, chỉ có điều phải coi xem giải quyết các vấn đề thiết thực như kênh liên lạc với chung cư tôi đang ở như thế nào).

Các điều khoản mới của Zalo là thế nào? Có thể nói là không còn riêng tư cái gì nữa, tất tần tật thông tin gì mà bạn để Zalo biết thì nay nó có thể tuỳ ý sử dụng một cách hợp pháp (dù là để cung cấp cho bọn spam hàng ngày tống rác vào tai bạn đi nữa) VÀ nó ép bạn cho phép điều đó 😅. Bạn sẽ không dễ dàng tìm ra trang điều khoản này nếu ghé thăm website chính thức của Zalo, vốn thường nằm ở phần cuối trang chung cho toàn bộ website, có thể truy cập từ bất kỳ trang nào. Thay vào đó phải vào trang Bảo mật và tìm xuống cuối trang này.

Thoả thuận sử dụng dịch vụ Zalo

Không có link tới Thoả thuận sử dụng dịch ở cuối trang chính

Không cần nói số lượng người dùng Zalo nhiều như thế nào, chỉ cần thấy là mấy năm gần đây các doanh nghiệp cũng sử dụng Zalo có khi là kênh duy nhất để thông báo/xác nhận một giao dịch gì đó với khách hàng; các cộng đồng mà phổ biến là chung cư giờ sử dụng Zalo là mặc nhiên; các cơ quan nhà nước, chính quyền địa phương cũng sử dụng Zalo để thông báo hoặc phổ biến thông tin... Cả đất nước này nghiện Zalo thì đừng khóc lóc gì nữa, tôi mà sở hữu Zalo có khi tôi cũng ép thế 😅

Zalo app của phường Phú Thọ, TPHCM

Cái ác của các app kiểu mạng xã hội như Zalo (hay Facebook) là dù không thích nhưng bạn sẽ phải sử dụng chúng ở một mức độ nào đó, nếu không bạn sẽ mất kết nối một phần với một số người liên quan tới bạn. Hoặc nếu bạn ở chung cư thì bạn sẽ mất luôn kênh liên lạc với BQT/BQL và cộng đồng của mình, lúc này nó không còn là lựa chọn nữa.

Bản thân tôi thuộc nhóm người sử dụng Zalo khá chậm, tất nhiên không phải vì tôi không biết dùng mà là vì tôi không muốn. Nhưng rồi tôi cũng phải dùng Zalo khi từ từ có các yêu cầu gửi/nhận thông tin/hình ảnh giấy tờ trong các giao dịch bị bên kia yêu cầu qua Zalo. Những lần đầu khi tôi nói không có Zalo, người bên kia ngạc nhiên lắm 😅. Tôi cũng nhớ 7-10 năm trước có một số người còn dùng Viber cho nó bảo mật, nhưng giờ tôi cũng không rõ là Viber đã giải tán hay chưa.

Cuối cùng, thêm một ví dụ Zalo đã chiếm lĩnh "con tim" của gần như tất cả người VN xuất sắc như thế nào. Tôi có một ông anh cọc chèo, cách nay 7-8 năm gì đó thỉnh thoảng ngồi cafe còn thấy ông ấy cằn nhằn bà chị cứ xài Zalo gọi, sóng 3G lúc đó còn kém, nghe lúc rõ lúc không bực cả mình. Vậy mà chỉ đôi ba năm sau, còn sau này thì khỏi nói, ông ấy cũng sử dụng mọi thứ trên Zalo, gọi cho tôi cũng toàn thấy gọi Zalo. Nói thêm là tiền cước điện thoại với ông ý không phải là vấn đề, tức là không có yếu tố tiết kiệm gì ở đây, là ông ý (như vô số người khác) quá quen với Zalo thôi 😅

Zalo đòi thu thập tất cả các thông tin về bạn và sử dụng gần như tuỳ ý (với các điều khoản mở kiểu "thấy phù hợp"). VNeID - ứng dụng chính thức của quốc gia còn thua xa Zalo về lượng dữ liệu đòi và có thể thu thập 😅

Căn cứ trên các quy định pháp luật hiện hành có thể cho rằng Zalo đang vi phạm pháp luật với các điều kiện mở, không rõ ràng mục đích và phạm vi sử dụng dữ liệu của người sử dụng. Tuy nhiên, việc này phải chờ xem động thái từ các cơ quan quản lý nhà nước.

Zalo muốn thu thập tất cả thông tin nó có thể thu thập

Người dùng phải chấp nhận cả các thông tin spam, quảng cáo rác

Người dùng phải chấp nhận các mục đích và phạm vi sử dụng mơ hồ

Hong Kong tuy nhỏ vậy mà có tới 4 hệ thống xe bus (bên cạnh nhiều hệ thống giao thông công cộng khác) và phổ biến nhất là xe bus hai tầng (chắc là do ảnh hưởng từ Anh Quốc). Ngoài ra có 20 tuyến bus khác dành riêng cho khách đi và đến sân bay, các tuyến này ít điểm dừng hơn.

App cho người chơi xe mô hình My Diecast Cars 🚗 🚌 🚒 Tải về từ App Store

Một xe bus hai tầng của Kowloon Motor Bus

Ngoài xe bus thông thường thì còn loại minibus 19 chỗ ngồi chia ra làm hai loại khác nhau theo màu xanh lá và đỏ. Xe màu xanh lá chạy các tuyến và giá vé cố định. Xe màu đỏ chạy các tuyến dài và giá vé thay đổi theo quãng đường đi của hành khách, có thể lên xuống bất cứ điểm nào trên tuyến xe chạy.

Một xe minibus Hong Kong màu đỏ

Còn đây là hai mẫu xe mô hình Tomica Toyota Coaster Hong Kong minibus của tôi. Hong Kong là một thị trường được ưu ái đặc biệt của Tomica :)

Nguồn: Getting around Hong Kong